Dieetadvies in ziekenhuizen

U weet als geen ander dat voeding een vitaal onderdeel van het genezingsproces van een patiënt kan zijn. De afdeling Diëtetiek heeft daarom een belangrijke functie om ervoor te zorgen dat de juiste voeding wordt geadviseerd. Hoe zorg je er als instelling echter voor dat men zich ook daadwerkelijk aan dit advies houdt? In hoeverre is het de verantwoordelijkheid van de patiënt zelf?

Medisch noodzakelijk vs. medisch advies

Zodra een dieet wordt geadviseerd is het belangrijk om onderscheid te maken tussen dieetadviezen die medisch noodzakelijk zijn, of vooral belangrijk zijn voor de kwaliteit van leven. En daarbij wordt er natuurlijk gekeken naar bijvoorbeeld de leeftijd van de patiënt. Een kind is een stuk eenvoudiger te sturen dan een volwassene die gewend is zelf zijn keuzes te maken. Want in hoeverre ga je iemand van 80 jaar nog inlichten over alle dieetvoorschriften bij diabetes?

Striktheid dieetadvies

Een dieetadvies dat medisch noodzakelijk is en waarbij de patiënt eigenlijk geen keuze meer heeft, is al snel strikter. “Patiënten met hartfalen raken overvuld van veel vocht en zout en belanden daardoor misschien in het ziekenhuis”, zegt Sandra Visser Hoofd diëtetiek bij het Medisch Centrum Alkmaar. “Bij patiënten met een energieverrijkt dieet vanwege ondervoeding ligt het weer anders, ik denk dat je dit dieet niet strikt zal noemen, maar ze moeten er wel van aankomen in gewicht.”
“Eigen verantwoordelijkheid speelt vooral bij dieetadviezen om af te vallen, hoog cholesterol, hypertensie, diabetes. Daar speelt de eigen verantwoordelijkheid meer een rol dan bij de bovengenoemde hartfalenpatiënt of ondervoede patiënt. Deze eerstgenoemde groep zal van het niet strikt opvolgen van de dieetadviezen niet direct schade ondervinden.”

De voedingskeuze blijft, volgens Wilma Kuipers Hoofd diëtetiek bij het Jeroen Bosch ziekenhuis, de eigen verantwoordelijkheid van de patiënt. Vooral op het gebied van overgewicht, is het belangrijk mensen de keuze zelf te laten maken, maar ze wel bewust te maken van hun keuze.

Multidisciplinair aanpakken

Multidisciplinair aanpakken noemt Wilma Kuipers het; beoordeel de hulpvraag van de patiënt, maak de patiënt bewust, geef ze informatie (geen overload) en laat ze dan zelf de keuze. Hierbij is het uiteindelijk belangrijk dat goed gedrag gehandhaafd wordt.

SNAQ 65+

Ook voor patiënten met ondervoeding is een goed dieetadvies van groot belang. De meest gebruikte gevalideerde screeningsinstrumenten in Nederland om (risico op) ziektegerelateerde ondervoeding vast te stellen zijn de MUST en de SNAQ. Volgens Sandra Visser is dit een trend in de ouderenzorg, de zogenaamde SNAQ 65+. Een eenvoudig stappenplan om te bepalen of iemand lijdt aan ondervoeding en hoe dit aan te pakken is.

Beïnvloeden gedrag

Met de wetenschap dat alleen al met 3 gram minder zout per dag er jaarlijks 2500 levens in Nederland zouden zijn gered, ben je als diëtist natuurlijk gedreven om mensen te zien slagen in hun dieet. Daarom krijgen diëtisten bij het Jeroen Bosch ziekenhuis training in gesprekstechnieken, zoals “Motivational interviewing”. Hier leren zij om een gesprek te sturen en mensen uiteindelijk zelf de goede keuze te laten maken.

Een diëtist stelt dus niet enkel een dieet voor. Maar is vooral iemand die luistert, adviseert en vooral rekening houdt met beleving van de patiënt zelf.